O nas
Klara Prillowa była kimś więcej niż założycielką Zespołu. Dzięki jej działalności udało się ocalić znaczną część materialnego i niematerialnego dziedzictwa Pałuk.
Wędrowała po wsiach, rozmawiała z mieszkańcami, zbierała dawne przedmioty codziennego użytku i elementy strojów. Zapisywała melodie, teksty pieśni, legendy i informacje o dawnych obrzędach. Dokumentowała również tradycyjne wzory haftów i czepców.
Zgromadziła około tysiąca eksponatów, które w 1962 roku przekazano Pałuckiej Izbie Muzealnej w Kcyni. Jej działalność stała się również początkiem intensywnej pracy edukacyjnej z dziećmi i młodzieżą.
Prillowa stworzyła środowisko, w którym kultura regionalna nie była jedynie przedmiotem wspomnień. Była wykonywana, odtwarzana i przekazywana dalej. W 1978 roku otrzymała Nagrodę im. Oskara Kolberga za działalność na rzecz kultury ludowej.
Klara Prillowa
Historia Zespołu
Początki Zespołu są nierozerwalnie związane z Klarą Prillową, artystką, rzeźbiarką, dokumentalistką i jedną z najważniejszych postaci w historii kultury Pałuk.
W swoim domu przy ulicy Ogrodowej w Kcyni Prillowa gromadziła mieszkańców pamiętających dawne pieśni, tańce i zwyczaje. Spotykali się tam wiejscy muzykanci, śpiewacy, tancerze, dzieci i młodzież. Rozmawiano o dawnych weselach, podkoziołku, darciu pierza i życiu pałuckiej wsi. Śpiewano, grano i odtwarzano tradycje zapamiętane jeszcze z czasów, gdy były naturalną częścią codzienności.
Z tych spotkań narodził się Zespół Regionalny „Pałuki”. Oficjalnie powstał w 1956 roku. Starsi mieszkańcy przekazywali swoją wiedzę młodszym, dlatego niemal od początku Zespół miał charakter wielopokoleniowy. Przez jego szeregi przewijały się całe rodziny, a dzieci i wnuki dołączały do swoich rodziców oraz dziadków.
W latach 1957–1958 etnochoreolog Roderyk Lange zarejestrował kilkaset przykładów miejscowego folkloru muzycznego i tanecznego przekazanego przez członków Zespołu. W kronikach Klary Prillowej odnotowano ponad dziewięćdziesiąt wykonywanych melodii, pieśni i tańców, z których około czterdziestu utworzyło późniejszy podstawowy repertuar grupy.
Kalendarz dawnej pałuckiej wsi wyznaczały nie tylko praca i pory roku, ale również liczne święta, zwyczaje i obrzędy. Część z nich z czasem zanikła w codziennym życiu, jednak przetrwała dzięki dokumentacji oraz działalności regionalistów i Zespołu „Pałuki”.
Do tradycji przypominanych przez Zespół należą między innymi podkoziołek, przywoływki wielkanocne, obrzędy dożynkowe, dawne zwyczaje weselne oraz spotkania związane z pracami wykonywanymi wspólnie przez mieszkańców wsi, takie jak darcie pierza.
Pałucki podkoziołek związany jest z końcem karnawału. Towarzyszyły mu zabawa, muzyka, taniec i korowody przebierańców. W pochodach pojawiały się charakterystyczne postacie obrzędowe, między innymi koza, bocian, diabeł, dziad i baba.
Stowarzyszenie oraz Zespół w ostatnich latach konsekwentnie przywracają te tradycje przestrzeni publicznej Kcyni. Podkoziołek ponownie wychodzi na ulice miasta, przypominane są przywoływki wielkanocne, obrzędy dożynkowe i inne elementy dawnego roku obrzędowego.
Obrzędy i zwyczaje
Siedemdziesiąt lat żywej tradycji
Historia Zespołu „Pałuki” obejmuje już siedem dekad. To tysiące prób, koncertów, wyjazdów, spotkań oraz przede wszystkim siedemdziesiąt lat międzypokoleniowego przekazywania lokalnej kultury.
Zespół występował na najważniejszych wydarzeniach folklorystycznych w Polsce, między innymi podczas Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu, konkursów tańca tradycyjnego, przeglądów folklorystycznych oraz międzynarodowych spotkań zespołów. W 1972 roku uczestniczył w Międzynarodowym Festiwalu Folkloru w Zagrzebiu, gdzie wysoko oceniono autentyczność prezentowanego programu.
W 2006 roku Zespół został laureatem Nagrody im. Oskara Kolberga „Za zasługi dla kultury ludowej” w kategorii zespołów folklorystycznych, w dziedzinie tańca, muzyki i śpiewu.
W 2026 roku „Pałuki” obchodzą jubileusz 70-lecia działalności, pozostając jednym z najdłużej działających zespołów regionalnych województwa kujawsko-pomorskiego.
Dołącz do nas
Poznaj nasze próby, wesprzyj kultywowanie tradycji Pałuk lub zaproś zespół na swój festiwal.
